top of page
  • Foto van schrijverRedactie

Anders Tegnell: Een lockdown was nooit aan de orde in Zweden (deel 1/2)


Allison Pearson is een Britse columnist en auteur. Pearson heeft gewerkt voor Britse kranten zoals de Daily Mail, The Independent, de Evening Standard, The Daily Telegraph en de Financial Times. Ze heeft ook gewerkt als presentatrice voor Channel 4 en BBC Radio 4. Allison Pearson deed onlangs een interview met de Zweedse viroloog Anders Tegnell. Tegnell is iemand die de aandacht van de pers niet opzoekt, dus daarom is dit interview eerder uitzonderlijk.

De redactie van Tegenwind maakte een vertaling en samenvatting van dit artikel en brengt het in twee delen voor de abonnees.


Geen bewijs voor strikte lockdowns


In maart 2020, toen één voor één alle landen in de westerse wereld bezweken onder de paniek en hun bevolking een lockdown oplegden, hield de staatsepidemioloog van Zweden voet bij stuk en bleef bij zijn plan. De Zweedse bevolking zou geadviseerd worden om zoveel mogelijk thuis te werken. Maar afgezien van een verbod op bijeenkomsten van meer dan 50 personen en een paar regels voor restaurants, waren alle Covid-maatregelen geheel vrijwillig. Anders Tegnell vond gewoon niet dat het bewijsmateriaal een lockdown rechtvaardigde. Als veteraan van de varkensgrieppandemie, die met het dodelijke ebolavirus had gewerkt, was de 63-jarige arts niet van plan iets te doen wat niet bewezen was, of gewoon ronduit stom was. Ondanks een hoop oververhitte mensen die tegen hem schreeuwden wat hij moest doen, hield hij vast aan zijn plan.

Jaren eerder was Tegnell als talent gespot door Johan Giesecke, die toen zelf staatsepidemioloog was. Giesecke prees de jonge arts om zijn karakter, dat hij a-politiek vond. Eén van die mensen die deden wat ze moesten doen, zonder al te veel na te denken over wat op dat moment gunstig of politiek haalbaar was (een soort anti-Matt Hancock). Hancock was de toenmalige minister van gezondheid in de UK en ondertussen beroemd om zijn 'lockdown-files'.


Tegnell bezat dezelfde koele afstandelijkheid als Björn Borg, ook een Zweed, wat Borg een groot kampioen maakte. Hij deelde zelfs de mantra van de tennisster: "IJs in de maag."

Deze kwaliteiten zouden van onschatbare waarde blijken op de eenzame en uiterst controversiële weg die Tegnell aflegde tijdens de Covid-19 pandemie. Het zou bekend worden als het "Zweedse Experiment". Tegnell werd internationaal beschuldigd van het spelen van Russische roulette met zijn bevolking. Hij was een eugenetist die "het niet uitmaakt dat mensen sterven". De New York Times kopte zelfs dat Zweden een pariastaat was. Maar, zoals een bescheiden maar vastberaden Anders Tegnell me vertelde toen we elkaar onlangs ontmoetten op de universiteit in zijn woonplaats Linkoping, was het niet Zweden dat had gekozen voor een groot experiment dat de naam lockdown droeg.


De geschiedenis vertelt ons dat afsluiten van een maatschappij zelden succesvol was


"Als je teruggaat naar de Spaanse griep (1918-19), kun je gevallen vinden waarin men probeerde de boel af te sluiten," zegt Tegnell, "Maar bij alle pandemieplannen, die we de afgelopen decennia hebben besproken, is het afsluiten van een samenleving nog nooit aan de orde geweest." Afsluiten kan voor korte tijd nuttig zijn”, geeft hij toe. "Ik bedoel, als je weet dat de gezondheidszorg een paar weken nodig heeft om de ICU en dergelijke op te voeren, zou zoiets een oplossing kunnen zijn.”


Maar normaal gesproken zou je die weg niet bewandelen, omdat een airborne ademhalingsvirus de bevolking toch al zou overspoelen. Het beste waarop je kon hopen, was het te vertragen en tegelijkertijd de kwetsbaren te beschermen. Tegnell heeft met zijn team van het Agentschap voor Volksgezondheid in Stockholm berekend dat de kosten van een lockdown - voor de economie, de kinderen, het onderwijs, de algemene gezondheid en het welzijn - schrikbarend hoog zouden zijn.


Dus waarom denkt hij dat de andere landen er wel voor gingen?


Anders (met charmante Zweedse tongval uitgesproken als "Andoosh") denkt dat de brutale Chinese onderdrukking in Wuhan de westerse regeringen heeft geïnspireerd. "China is natuurlijk een staat waar zulke [draconische] dingen kunnen gebeuren," zegt Tegnell, "en het werkte tot op zekere hoogte. Dus was er een tijdje het idee dat we zeer strenge maatregelen moesten nemen, zoals een klap met een hamer. Bam! Sla de hamer er hard in, haal de hamer dan weer weg zodat het weer langzaam kan opbouwen en dan, bam! Maar dat heeft nooit gewerkt.”

Tegnells ruige gezicht vertoont een ontevreden glimlach.

"We leren vrij snel dat het makkelijk is om met allerlei beperkingen te beginnen, maar dat het heel moeilijk is om er weer mee te stoppen.”

Dat is het zeker als je weet dat het virus terug zal komen. Dat was een probleem dat de verdedigers van de lockdown niet hadden voorzien. In opmerkelijke mate werden bange mensen (de Britten werden opzettelijk en professioneel bang gemaakt door regeringspsychologen, weet je nog?) verliefd op hun corona gevangenschap. En dat is, in een notendop, hoe elk land in Europa uiteindelijk leed aan het Stockholm-syndroom, terwijl in Stockholm het leven gewoon doorging. Het was er rustiger, zeker, maar er waren geen billboards met enge foto's van Covid-patiënten, geen maskers, geen straatmeubilair van angst.

Tegnell wijst trots op gsm-gegevens waaruit blijkt dat de Zweden ervoor kozen om reizen en sociale activiteiten, die elders gecriminaliseerd werden, te beperken. Zou het in het VK of andere EU landen hebben gewerkt zonder dat onze fundamentele vrijheden werden afgenomen door noodbevoegdheden? Britten waren al begonnen hun gedrag aan te passen voor de lockdown. Als Tegnell gelijk had en het prima was voor familieleden om elkaar te zien en voor kinderen om rond te rennen in speeltuinen, waren de Britten dan slachtoffer van onrechtmatige opsluiting?

De Zweedse grondwet gaf Tegnell de luxe om zich niet, zoals politici, druk te maken over tegenslagen op korte termijn en stelde hem in staat zich op de lange termijn te richten.


Tegnell vertrok bij de maatregelen altijd vanuit de wetenschap


April 2023 lijkt een goed moment om die belangrijke vragen te stellen. Het is precies drie jaar geleden dat de toenmalige premier van het VK een plechtige tv-mededeling deed, waarin hij het Britse volk vertelde: "U moet thuisblijven". In strijd met elke vrijheidslievende vezel in zijn lichaam, zei Boris Johnson dat het ons zou worden verboden onze huizen te verlaten, tenzij het ging om "boodschappen doen" of "één enkele vorm van lichaamsbeweging per dag”.


Wat was precies "de wetenschap" achter het slechts één keer per dag naar buiten mogen? (Ondertussen werd in Zweden verteld dat het het veiligst was om buiten te zijn, vooral voor ouderen die weer eens andere mensen wilden ontmoeten. Zweedse nationale parken hadden nog nooit zoveel bezoekers gehad, zegt Tegnell). Weinigen durfden er iets over te vragen. De wetenschappers die het in grote lijnen eens waren met de Zweedse aanpak, zoals professor Sunetra Gupta en professor Carl Heneghan, werden op schandelijke wijze belasterd of monddood gemaakt.

"Drie weken om de curve af te vlakken" veranderde in maanden van beperkingen, sommige gruwelijk wreed, andere onbegrijpelijk streng, zoals Boris' fantasierijke verslag van de schendingen van de regels deze week.

Zweden werd enorm belangrijk voor degenen onder ons die dachten dat de opsluiting meer kwaad dan goed zou doen. De naam Anders Tegnell kreeg een bijna talismanachtige kracht. Zoals Aslan in de Kronieken van Narnia, vertegenwoordigde Tegnell een figuur met een unieke morele vastberadenheid, bestand tegen de tirannie waarin ons eigen land was terechtgekomen.


Op een vreemde manier voelde het bezoek van journaliste Pearson aan Zweden dan ook meer als een pelgrimstocht dan als een opdracht. Ze had een stapel berichten van lezers van de Engelse krant 'The Telegraph' meegenomen en die wilde ze hem graag voorlezen.


Het bericht van Lyn was typisch:

"Zeg tegen Anders dat hij een baken van hoop was voor miljoenen mensen in het VK, die wensten dat onze regering zijn verstandige, op wetenschap gebaseerde aanpak had gevolgd.”

Ondanks de druk van andere wetenschappers en media was hij voor velen de nationale held van Zweden


Tegen het einde van de eerste week van maart 2020, toen de beperkingen over de hele wereld toenamen, kwam Tegnells stoïcijnse, lichte aanpak thuis onder vuur te liggen van andere wetenschappers en hooggeplaatste personen in de media. De politieke hoofdredacteur van Dagens Nyheter, de Zweedse krant bij uitstek, twitterde dat het "onbegrijpelijk" was dat kinderen na de februarivakantie weer naar de klas moesten. De druk nam toe toen de buurlanden Denemarken en Noorwegen op respectievelijk 11 en 12 maart alle scholen sloten.Toch hield Tegnell voet bij stuk. Studenten boven de 16 jaar en universiteitsstudenten zouden op afstand gaan leren, zei hij, maar jongere kinderen zouden gewoon in de klas moeten zitten. Dat was Tegnells rode lijn.

In de vroege ochtend van 13 maart stuurde Johan Giesecke zijn protégé een e-mail met één regel Latijn. "An necsis, mi fili, quantilla prudentia mundus regatur?" (Weet je niet, mijn zoon, met hoe weinig wijsheid de wereld wordt geregeerd?)

De twee ervaren epidemiologen waren totaal verbijsterd. "De wereld is gek geworden," zei Tegnell tegen zijn collega's. Ze waren verrast, zegt hij, dat de politiek het in andere landen zo snel overnam. "Dat hebben we al heel lang niet meer gezien bij grote gezondheidsbedreigingen. En het feit dat de politici toen zo ver gingen met zo weinig bewijs over wat de effecten zouden zijn... In Zweden staat zelfs in de wet dat de gezondheidszorg gestuurd moet worden door evidence-based medicine, en dat werd op andere plaatsen achterwege gelaten.”

Dit was het tweede voordeel van Zweden, denk ik. De grondwet van het land verbiedt politici beslissingen te nemen over de volksgezondheid, en geeft alle macht aan Folkmyndigsheten (het Agentschap voor Volksgezondheid). Stefan Lofven, de Zweedse premier, werd samen met andere ministers op de hoogte gehouden, maar zij speelden geen rol in de dagelijkse persbriefings die om 14.00 uur gehouden werden, geleid door Anders Tegnell, die al snel de status van nationale held verwierf.




Dat stoere gezicht stond op T-shirts; jongeren hadden zelfs Tegnell-tatoeages.






In deel 2 gaan we dieper in het afgesloten karakter van Tegnell. Hij vertelt ook dat hij het het beleid in andere landen met verbijstering aankeek.

268 weergaven0 opmerkingen

Kommentarer


bottom of page